taal is de basis voor alle leerprocessen
(na)scholing taalvaardigheid Nederlands voor leraren
een ondergeschoven stiefkindje – om ook eens een pleonasme te gebruiken …
⇒ Voor potentiële deelnemers, van zowel primair als secundair en tertiair onderwijs, geeft de site leraar-Nederlands.nl informatie, inclusief een taaltest van 70 items.
primair onderwijs
Er waren sinds de jaren 80 al verschillende wegen die leidden naar de functie van leraar basisonderwijs en die variatie is in de afgelopen drie decennia nog fors vergroot, onder andere door een breed scala aan deeltijdopleidingen, met onder andere ‘de digitale pabo’. Daarmee is er ook meer verschil in bagage voor taalvaardigheid.
Al vóór de eeuwwisseling kwamen er klachten over de taalvaardigheid van studenten pabo. Ondanks een beperkte actie met een (van 2007 tot 2016-2017) verplichte, landelijke ‘starttoets’, zijn er nog steeds klachten, zie bijvoorbeeld het krantenartikel onder ‘opleiding’ op deze site. Dat heeft in de praktijk ook onvermijdelijk en al geruime tijd gevolgen voor de toerusting van (een deel van de) instromende leerkrachten in het basisonderwijs.
Een kleine check is niet overbodig: wij hebben allereerst een vrij beschikbare test van 70 item op leraar-Nederlands.nl
Voor nascholing blijkt men vaak vooral gefocust op de nieuwste onderwijskundige trends en de eigen vaardigheid bij het centrale vak taal krijgt vaak geen aandacht, waarvan de gevolgen, ook bij ouders, niet onopgemerkt blijven. Tijd om kennis op te frissen, te actualiseren en uit te breiden! E-learning, inclusief helpdesk, is daarvoor een alleszins efficiënte oplossing.
Studenten die na mbo 4, havo of vwo de opleiding pabo gaan volgen, worden daar geconfronteerd met eisen voor taalvaardigheid (vergelijkbaar met ‘niveau 3F’), waaraan zij lang niet altijd zomaar kunnen voldoen, ook al is het pas een startniveau. Soms biedt de opleiding pabo daarvoor enige ondersteuning, maar niet altijd (of niet genoeg). Wat de oorzaak is van dat tekort, is op dat moment weinig interessant, een passende oplossing is dan – met enige spoed – wel aan de orde. En dan liefst een oplossing die niet ook nog eens weer veel extra kosten met zich meebrengt. Die oplossing (en meer dan alleen het bereiken van een vereist startniveau) probeer ik te bieden met e-learning (met helpdesk) – alleen voor hen – tegen enkel een eenmalige bijdrage in de onkosten.(Misschien iets om stagiairs op te wijzen: pabo-taal.nl)
Het is natuurlijk belangrijk om zoveel mogelijk vóór of bij de instroom van de opleiding studenten indien nodig ‘bij te spijkeren’.
Individuele leraren basisonderwijs, voor wie een scholingsbudget beschikbaar is, proberen zich soms voor te doen als student, om tegen ‘studententarief’ deel te nemen aan de e-learning Nederlands voor studenten pabo, ondanks alle informatie over doelgroep en opzet.
Wellicht ten overvloede: het secundair onderwijs is natuurlijk ook afhankelijk van de basiskennis en -vaardigheden van de leerlingen die van verschillende basisscholen afkomstig zijn. Het basisonderwijs vormt een fundamentele eerste schakel en de kwaliteit van dat onderwijs is van groot belang voor het studiesucces van leerlingen in het voortgezet onderwijs (en verder). Nederlands / taal speelt daarbij een heel belangrijke rol.
secundair en tertiair onderwijs
‘iedere docent taaldocent’ en ’taalondersteunend lesgeven’ alleen fraaie slogans?
Voor het voortgezet onderwijs en hbo wordt vaak gesproken over de wenselijkheid van ’taalondersteunend’ lesgeven door docenten van andere vakken dan Nederlands. Aandacht voor taal in andere lessen lijkt voor de hand liggend, maar het veronderstelt wel een toerusting die bij leerkrachten natuurlijk niet zomaar aanwezig is. De eigen taalvaardigheid van docenten vormt daarbij de basis. Daarnaast zijn praktische tips en werkbare didactische suggesties nodig. Voor deze doelgroep is er uiteraard een ander pakket e-learning dan voor studenten pabo of voor leraren primair onderwijs.
nascholing via e-learning met helpdesk:
laagdrempelig, flexibel, effectief én tijd- en kostenbesparend
Met name het ontwikkelen en uitvoeren van zomercursussen voor aankomende studenten pabo bracht mij destijds op het idee voor een meer eigentijdse en efficiënte vorm: e-learning, met – essentieel – een helpdesk. Van dit onderwijsaanbod wordt inmiddels individueel gebruikgemaakt door (aankomende) studenten pabo voltijd, deeltijdvarianten en zij-instroom van een dertigtal instellingen voor hoger onderwijs, gesubsidieerde en particuliere, in Nederland en België. Voor (aankomende) studenten * is dat zonder winstoogmerk. Ik ontvang regelmatig positieve reacties van gebruikers.
Recente reactie van een student zij-instroom op het pakket e-learning voor de pabo:
“Doordat alles helder wordt uitgelegd, snap ik de regels sneller en blijft het beter hangen. Ik krijg er zelfs plezier in om met taal bezig te zijn — iets wat ik van tevoren niet had verwacht.”
Het leidde ook tot vraag naar passende e-learning voor andere doelgroepen in het onderwijs, o.a. studenten van diverse opleidingen hbo en universiteit.
* voor studenten die de opleiding zelf bekostigen (of hun ouders). Alleen voor hen bied ik deze e-learning zonder winstdoel aan.
laatst bijgewerkt: 9-10-’26
© 2023-2026 Ronald Zwiers, neerlandicus